Nagelbijten, huid plukken en haar uittrekken: wat BFRB’s gemeen hebben

Eén familie, drie bekende gewoonten

Lichaamsgerichte repetitieve gedragingen, vaak afgekort tot BFRB’s, zijn een groep terugkerende gedragingen die zich op je eigen lichaam richten. Een review uit 2013 door Roberts en collega’s noemt de drie meest voorkomende: haar uittrekken, huid plukken en nagelbijten. Mensen die ermee leven melden verminderd controle over het gedrag, samen met fysieke en psychologische gevolgen. Het benoemen van de familie is geen diagnose. Het legt uit waarom dezelfde drang kan verschuiven van nagels naar huid of haar, en waarom dezelfde methoden vaak helpen.

Haar uittrekken: trichotillomanie

NHS beschrijft trichotillomanie, ook wel trich genoemd, als het niet kunnen weerstaan van de drang om je haar uit te trekken, van de hoofdhuid of van plaatsen zoals de wenkbrauwen, wimpers of baard. Het begint meestal tussen de leeftijd van 10 en 13 jaar. Mensen voelen een intense drang en oplopende spanning totdat ze trekken, gevolgd door een gevoel van opluchting. Een overzicht uit 2016 door Grant en Chamberlain beschrijft herhaaldelijk trekken dat leidt tot haarverlies en functionele beperkingen, met prevalentie schattingen tussen 0,5% en 2,0% in bevolkingsstudies.

Huidpulken: dermatillomanie

Huidpulkenstoornis wordt ook dermatillomanie of excoriatiestoornis genoemd. De NHS merkt op dat de meeste mensen af en toe aan hun huid pulken en geeft tekenen weer dat het een stoornis is geworden: niet kunnen stoppen, snijwonden, bloedingen of kneuzingen veroorzaken, aan moedervlekken, vlekken of littekens pulken om ze glad te maken, niet altijd beseffen dat je het doet, en pulken bij angst of stress. Een overzicht uit 2012 door Grant en collega's rapporteerde schattingen van de prevalentie in de gemeenschap tussen 1,4% en 5,4%.

Waar nagelbijten staat

Nagelbijten, of onychofagie, is het meest bekende lid van de familie. Een overzicht uit 2016 door Halteh en collega's beschrijft dat gewoonlijk nagelbijten 20 tot 30% van de bevolking treft, in alle leeftijdsgroepen. Het kan leiden tot psychosociale problemen, een lagere kwaliteit van leven en complicaties voor de nagels en de mond.

Wat ze gemeen hebben

In een overzicht uit 2012 onderzochten Snorrason en collega’s hoe nauw haartrekken en huidpulken met elkaar verband houden. Het bewijs suggereert dat de twee vaker gelijktijdig voorkomen dan het toeval zou voorspellen, aanzienlijke overeenkomsten vertonen in hoe de symptomen zich presenteren en hoe ze zich in de loop van de tijd ontwikkelen, en mogelijk enkele risicofactoren gemeen hebben, zoals genetische kwetsbaarheden. In de praktijk is het gebruikelijk om meer dan één van deze gedragingen te hebben.

Spanning, verlichting en op de automatische piloot

De NHS merkt op dat het uittrekken van haar kan gebeuren als reactie op een stressvolle situatie, of zonder er echt over na te denken. De lijst met triggers voor huidpulken omvat verveling, stress of angst, negatieve emoties zoals schuld of schaamte, en huidaandoeningen zoals acne of eczeem. Veel onderzoekers beschrijven deze gedragingen als een manier om emoties te reguleren, wat het belangrijkste model is dat wordt behandeld in het overzicht van Roberts en collega’s. Beide manieren zijn belangrijk: een plan moet zowel de gespannen momenten als de afwezigheidsmomenten bestrijken.

Gerelateerd aan OCD, maar niet hetzelfde

Trichotillomanie werd in de DSM-5 gegroepeerd met obsessief-compulsieve stoornis (OCS), en de NHS beschrijft huidplukstoornis als gerelateerd aan OCS. Grant en Chamberlain waarschuwen dat trichotillomanie en OCS mogelijk minder gemeen hebben dan oorspronkelijk gedacht: de behandelingen die helpen zijn behoorlijk verschillend, en sommige eerstelijnsbehandelingen voor OCS lijken ineffectief voor trichotillomanie. De NHS geeft aan dat antidepressiva gewoonlijk niet worden voorgeschreven om trich te behandelen. Dit is een reden om om een beoordeling te vragen in plaats van aan te nemen dat advies dat voor OCS is geschreven van toepassing is.

De benadering met de meeste ondersteuning: gewoonteomkering

Voor beide aandoeningen wijst de NHS op cognitieve gedragstherapie, inclusief een techniek die habit reversal training wordt genoemd. Voor haaruittrekken omvat de behandeling meestal het bijhouden van een dagboek, het achterhalen van de triggers en hoe deze te vermijden, het vervangen van het trekken door een andere handeling zoals het knijpen in een stressbal, en steun van dierbaren. Voor huidplukken betekent het meer bewust worden van het gedrag en de triggers, en dit vervolgens vervangen door iets minder schadelijks. Dezelfde methode wordt gebruikt voor nagelbijten.

Medicatie is een gesprek voor een arts.

Grant en Chamberlain vermelden medicatie, zoals N-acetylcysteïne of olanzapine, onder de benaderingen voor trichotillomanie naast gewoonte-omkering. Voor huidplukstoornis noemen Grant en collega’s selectieve serotonineheropnameremmers, N-acetylcysteïne of naltrexon naast cognitieve gedragstherapie. De NHS voegt eraan toe dat medicijnen voor huidplukken vaker door een specialist dan door een huisarts worden voorgeschreven. Dit is geen reden om zelf met een medicijn of supplement te beginnen. Het is een lijst van vragen om aan een arts te stellen.

Dingen die je zelf kunt proberen

De NHS verzamelt praktische tips. Voor haaruittrekken: knijp in een stressbal, maak een vuist en span de spieren van die arm aan, gebruik een fidget-speeltje, draag een bandana of een nauwsluitende hoed, plak pleisters op je vingers, of knip je haar kort. Voor huidpikken: houd je handen bezig, draag handschoenen, houd je nagels kort, houd pincetten en spelden buiten handbereik, breng vochtinbrengende crème aan wanneer de drang komt, en probeer elke keer iets langer te weerstaan. Voor nagelbijten geldt hetzelfde: maak het gedrag moeilijker en geef je handen een andere taak.

Houd het patroon bij, niet alleen het aantal

Het NHS-advies voor huidpikken is om te identificeren wanneer en waar je het meest pikt. Een nuttige notitie is kort: de tijd, de plaats, wat je aan het doen was, hoe je je voelde, welk gedrag het was en wat je in plaats daarvan deed. Na een week of twee, zoek naar de momenten die steeds terugkomen, zoals schermtijd, lezen of de avond voor de badkamerspiegel, en bereid een reactie voor op elk.

Wanneer een dokter te raadplegen

De NHS adviseert om een huisarts te bezoeken als u uw haar uittrekt, of merkt dat uw kind dat doet, en vooral als het haar wordt opgegeten, aangezien ingeslikt haar zich kan ophopen in de maag en kan leiden tot ernstige ziekten. Voor het pulken aan de huid, ga naar een huisarts als u niet kunt stoppen, als u ernstige schade veroorzaakt zoals snijwonden die niet binnen een paar dagen genezen, of als het emotionele stress veroorzaakt of uw dagelijks leven beïnvloedt. Hetzelfde geldt voor nagelbijten dat de huid beschadigt of geïnfecteerd raakt.

Het verbergen ervan kan dingen moeilijker maken

De NHS merkt op dat trich gevoelens van schaamte en een laag zelfbeeld kan veroorzaken, en dat mensen het vaak voor zichzelf proberen te houden. Open zijn tegen mensen die je vertrouwt kan helpen, omdat het verbergen ervan soms de angst kan verergeren, en veel mensen die hebben geleerd trich onder controle te krijgen zeggen dat praten erover leidde tot minder trekken. Hetzelfde advies geldt voor huidplukken: vertel het aan anderen, omdat zij je kunnen helpen opmerken wanneer je het doet. Dit zijn gewoonten met een naam, geen gebrek in je karakter.

Waar NailSafe past

NailSafe is ontworpen voor nagelbijten. Het snelle logboek registreert welke vinger, de situatie, zoals schermtijd, een vergadering, verveling of stress, en of je je hebt ingehouden of hebt gebeten, zodat je patroon na verloop van tijd zichtbaar wordt. Desk Mode, met je iPhone omhoog geplaatst en de frontcamera actief, kan signaleren wanneer je hand dicht bij je mond blijft, en een korte SOS-routine geeft je iets te doen zodra je een drang merkt. De app houdt geen haaruittrekken of huidpikken elders op het lichaam bij, en het is geen behandeling voor trichotillomanie of huidpikkingsstoornis. In het tabblad Leren wordt nagelbijten beschreven als onderdeel van deze familie en wordt er gelinkt naar de NHS pagina's over beide aandoeningen.

Meer lezen

• NHS · Trichotillomania (hair pulling disorder)
• NHS · Skin picking disorder
• Roberts, O’Connor & Bélanger (2013), Emotion regulation and other psychological models for body-focused repetitive behaviors, Clinical Psychology Review
• Grant & Chamberlain (2016), Trichotillomania, American Journal of Psychiatry
• Grant, Odlaug, Chamberlain, Keuthen, Lochner & Stein (2012), Skin picking disorder, American Journal of Psychiatry
• Snorrason, Belleau & Woods (2012), How related are hair pulling disorder (trichotillomania) and skin picking disorder? A review of evidence for comorbidity, similarities and shared etiology, Clinical Psychology Review
• Halteh, Scher & Lipner (2017), Onychophagia: a nail-biting conundrum for physicians, Journal of Dermatological Treatment